Przepisy dla rodziców dziecka z autyzmem, cz.1

Witamy,

Jeżeli Wasze dziecko cierpi na autyzm, lub na inne poważne zaburzenie rozwoju, a nie jesteście pewni, do jakich form pomocy macie prawo, przeczytajcie poniższe informacje.

Może staraliście się dla swojego dziecka o miejsce w przedszkolu lub szkole?

A może nie wiecie, że jeżeli dziecku potrzebna jest intensywna rehabilitacja, to ma ono prawo do tzw. specjalistycznych usług opiekuńczych (rehabilitacyjnych), które przyznaje miejscowy Ośrodek Pomocy Społecznej?

Może jedno z Was zrezygnowało z pracy zawodowej, aby więcej czasu poświęcić swojemu choremu dziecku i nie wiecie, czy z tego powodu macie prawo do jakiejś pomocy materialnej?

Postaramy się odpowiedzieć na te i podobne pytania.

Jeżeli potrzebne są Wam informacje na temat innych przepisów dotyczących niepełnosprawnych dzieci lub osób dorosłych oraz ich rodzin skontaktujcie się z nami.

	Prawo dziecka do nauki
	Możliwości korzystania z usług rehabilitacyjnych
	Zasiłek rodzinny i dodatki
	Świadczenia opiekuńcze
	Renta socjalna
	Ulgi komunikacyjne (PKP, PKS)
	Ulgi komunikacyjne (ZTM Warszawa)
	Rabaty za usługi telekomunikacyjne
	Ulgi podatkowe na cele rehabilitacyjne w roku 2004
	Fragmenty Konwencji o Prawach Dziecka
	Prawo dzieci do nauki, wychowania i opieki

Prawo dziecka do nauki

Każde dziecko w Polsce, a więc również dziecko z autyzmem, ma prawo do nauki, wychowania i opieki odpowiednich do wieku i poziomu rozwoju (art. 1. Ustawy). Gwarantuje mu to Konstytucja RP oraz Konwencja o Prawach Dziecka, na której to akty prawne powołuje się we wstępie Ustawa o systemie oświaty.

Prawo to oznacza, że władze (administracja publiczna - gmina, miasto, powiat, Kuratorium Oświaty, Ministerstwo Edukacji Narodowej) mają obowiązek zapewnić dziecku odpowiednie warunki do nauki, wychowania i opieki: w przedszkolu, w szkole podstawowej, w gimnazjum, w szkole ponadgimnazjalnej ogólnokształcącej lub zawodowej.

• Nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa (art. 18 Ustawy). Dzieci niepełnosprawne w szkole specjalnej mają prawo do nauki do 24 roku życia.
• Gmina ma obowiązek zapewnienia dzieciom niepełnosprawnym uczęszczającym do szkół publicznych bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu.
• Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (niepełnosprawni) mają takie samo prawo do nauki, wychowania i opieki jak dzieci zdrowe.
• Władze gminne i powiatowe wspólnie z Kuratorium Oświaty muszą zapewnić tym dzieciom warunki do nauki dostosowując programy nauczania, metody i organizację pracy przedszkoli i szkół do możliwości i potrzeb dzieci.
• Dzieci niepełnosprawne mogą uczęszczać do przedszkoli i szkół masowych, integracyjnych albo specjalnych. Jeżeli w gminie nie ma przedszkola lub szkoły integracyjnej lub specjalnej, władze powinny zorganizować oddział integracyjny lub specjalny przy zwyczajnym przedszkolu, a klasę integracyjną lub specjalną przy zwyczajnej szkole podstawowej. Rodzice dzieci niepełnosprawnych mogą się tego domagać. Najlepiej będzie, jeżeli z takimi postulatami do gminy i powiatu wystąpi organizacja - np. stowarzyszenie rodziców niepełnosprawnych dzieci. Władze bardziej się liczą z organizacją niż z pojedynczymi osobami. Dobrze jest taką sprawą zainteresować radnych z Komisji Oświaty.

Kto prowadzi przedszkola i szkoły i kto je nadzoruje?

Co warto wiedzieć?

Czy musimy płacić za naukę dziecka?

Wychowanie przedszkolne

Obowiązek szkolny dziecka

Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się w wieku 7 lat i trwa do 18 roku życia. W tym okresie dziecko musi się uczyć a władze muszą mu zapewnić warunki do nauki. Dzieci niepełnosprawne w szkole specjalnej mają prawo do nauki do 24 roku życia.

Obowiązek szkolny dziecko spełnia przez:

Liczba nauczycieli w klasach dla dzieci z autyzmem

W szkołach specjalnych i w szkołach ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem i niepełnosprawnościami sprzężonymi w przedszkolu i w klasach I- IV powinna być zatrudniona pomoc nauczyciela (druga osoba, która będzie w czasie lekcji pomagała uczniom). W razie potrzeby szkoła może zatrudnić pomoc nauczyciela również w klasach V i VI a nawet w gimnazjum.

W klasach integracyjnych powinien być zatrudniony drugi nauczyciel z przygotowaniem do pracy w szkole specjalnej, żeby w czasie lekcji pomagać uczniom niepełnosprawnym.

Nauczanie indywidualne

Jeżeli w żadnej pobliskiej szkole nie ma klasy odpowiedniej dla dziecka, albo dziecko źle się w szkole czuje, rodzice mogą się zgodzić na indywidualne nauczanie. Indywidualne nauczanie może się odbywać w domu albo na terenie szkoły. Dziecko ma wtedy kontakt z rówieśnikami i stopniowo może być włączane do zajęć w klasie, razem z innymi dziećmi. Np. na lekcjach plastyki.

Zezwolenie na zajęcia indywidualne wydaje dyrektor szkoły, do której dziecko powinno uczęszczać. Dyrektor musi też zapewnić i opłacić nauczycieli prowadzących zajęcia. Dziecko, które ma przyznane nauczanie indywidualne, otrzymuje świadectwo ukończenia klasy lub szkoły na podstawie egzaminów klasyfikacyjnych przeprowadzonych przez szkołę, do której dziecko powinno uczęszczać. Egzaminy powinny być zorganizowane w sposób dostosowany do możliwości i stopnia rozwoju dziecka.

Nauczanie indywidualne dyrektor może przyznać dziecku wyłącznie na wniosek rodziców i z ich zgodą. Jeżeli rodzice nie wyrażą na to zgody, dyrektor szkoły, do której dziecko powinno uczęszczać musi zapewnić dziecku warunki do nauki na terenie placówki oświatowej.

Dostosowanie treści nauczania do możliwości ucznia

W art. 1 Ustawy o systemie oświaty jest napisane, że "System oświaty zapewnia w szczególności: .....4) Dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów....", a w art. 66, że "Na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i poradni psychologiczno-pedagogicznej może zezwolić uczniowi na indywidualny program lub tok nauki ... Jeżeli dziecko z autyzmem ma kłopoty z opanowaniem niektórych przedmiotów, można się zwrócić do dyrektora szkoły o zgodę na indywidualny program lub tok nauki. Dobrze jest do wniosku dołączyć zaświadczenie z poradni, pod której opieką jest dziecko, uzasadniające, dlaczego dziecko potrzebuje indywidualnego programu lub toku nauki.

Szczegółowe informacje na temat załatwiania indywidualnych programów i toku nauki zawarte są w Zarządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27. 04. 92 r. (Monitor Polski z dn. 16. 05. 92 r.)

Informacje dodatkowe

W Ustawie o systemie oświaty jest napisane, że Minister Edukacji Narodowej określa w drodze rozporządzenia zasady organizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, kształcenia tych uczniów w ogólnodostępnych i integracyjnych szkołach i placówkach oraz zasady organizacji kształcenia specjalnego (art. 22, ust. 1, punkt 9 Ustawy).

Obecnie obowiązuje jeszcze stare Zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej Nr 29 z dnia 4 października 1993 roku w sprawie zasad organizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, ich kształcenia w ogólnodostępnych i integracyjnych publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz organizacji kształcenia specjalnego (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Edukacji Narodowej Nr 9 z dnia 15 października 1993 roku). W związku z reformą oświaty potrzebne nowe zarządzenie na ten temat?! Napiszemy o nim, jak tylko się ukaże.

Możliwość korzystania z usług rehabilitacyjnych

Wprowadzenie

Waszemu dziecku należą się zajęcia usprawniające prowadzone przez przygotowaną do tego fachowo osobę, (jeżeli nie ma zapewnionej wystarczającej pomocy w innych instytucjach).

Mówi o tym Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1996 roku (wydane na podstawie art. 18 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej i utrzymane w mocy zgodnie z art. 50 obowiązującej od 1 maja 2004r. ustawy z dn. 12 marca 2004r. o pomocy społecznej). Zajęcia takie w Rozporządzeniu nazywają się "specjalistycznymi usługami opiekuńczymi".

O potrzebie przyznania usług, decyduje lekarz specjalista prowadzący dziecko, wydając odpowiednie skierowanie. W skierowaniu lekarz powinien napisać, że prosi o przyznanie dziecku specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze ... godzin tygodniowo. Powinien też określić ich rodzaj (w Rozporządzeniu są wymienione rodzaje tych usług).

Podstawa prawna

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych oraz kwalifikacji osób świadczących takie usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi, zasad i trybu ustalania i pobierania opłat za te usługi, jak również warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat.

Zasady przyznawania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami obowiazujące od 1 maja 2004 r.

Zasady przyznawania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami reguluje ustawa z dn. 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z pózn. zm.) oraz obowiązujące od 1 października 2004 r. rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dn. 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2004 r., Nr 213, poz. 2162).

Uprawnionym do ubiegania się o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami jest obywatel polski zamieszkały w Polsce niezależnie od tego czy jest zatrudniony, czy bezrobotny, czy pracuje w rolnictwie lub czy pobiera emeryturę bądź rentę. Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje także cudzoziemcom posiadającym obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej (UE) lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EWG) oraz osobom posiadającym status uchodźcy.

Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje osobom, których dochód nie przekracza określonej w ustawie wysokości. Szczegółowo piszemy o tym w dalszej części opracowania.

Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami oraz świadczenia opiekuńcze (zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne) od 1 maja 2004 r. stanowią świadczenia rodzinne.

Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu:

• urodzenia dziecka,
• opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego,
• samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania,
• samotnego wychowywania dziecka,
• kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego,
• rozpoczęcia roku szkolnego,
• podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

Prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami przysługuje:

• rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu,
• opiekunowi faktycznemu dziecka (o ile wystąpiła do sądu z wnioskiem o przysposobienie dziecka),
• osobie uczącej się (w rozumieniu ustawy jest nią osoba pełnoletnia ucząca się, niepozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem na jej rzecz alimentów).

Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje na:

• dziecko do ukończenia 18 roku życia, a jeżeli kształci się w szkole - do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak, niż do ukończenia 21 lat,
• dziecko niepełnosprawne legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym (o ile niepełnosprawność powstała do 21. r.ż.) lub znacznym do ukończenia 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej,
• osobie uczącej się w szkole lub szkole wyższej nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nią 24 roku życia.

Zgodnie z przepisami o zasiłku rodzinnym za dzieci uważa się dzieci własne osoby ubiegającej się o zasiłek, dzieci jej małżonka, dzieci przysposobione (adoptowane) oraz dzieci w sprawie, których toczy się postępowanie o przysposobienie lub dzieci znajdujące się pod opieką prawną.

Zasiłek rodzinny nie przysługuje na dziecko, jeżeli:

• przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
• przebywa w rodzinie zastępczej,
• pozostaje w związku małżeńskim.

Wysokość dochodu uprawniająca do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami

Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie, uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (uwaga: wyjątkowo w okresie zasiłkowym trwającym od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. brane są pod uwagę dochody z 2002 r.) nie przekracza kwoty określonej w ustawie.

Prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami ustala się na okres dwunastu miesięcy (jest to tzw. okres zasiłkowy - obecnie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r., następnie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. itd.)

Wniosek do zasiłku rodzinnego oraz przysługujących do niego dodatków można złożyć w czasie trwania tego okresu, jeżeli zajdą nowe okoliczności uprawniające do zasiłku i dodatków. Prawo do zasiłku ustalane jest wtedy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca danego okresu zasiłkowego.

W okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie uzyskany w 2002 r. nie przekroczył 504 zł.

W przypadku rodziny wychowującej dziecko niepełnosprawne (legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub posiadające orzeczenie o umiarkowanym bądź znacznym stopniu niepełnosprawności) zasiłek przysługuje, jeżeli dochód nie przekroczył 583 zł.

W przypadku osób utrzymujących się z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że miesięczny dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosi 252 zł.

Zasiłek rodzinny i dodatki przysługują, chociaż dochód na osobę w rodzinie w 2002 r. przekracza podane wyżej kwoty, jeżeli kwota tego przekroczenia przypadająca w sumie na wszystkich członków rodziny jest niższa lub równa kwocie najniższego zasiłku rodzinnego (tj. 43 zł), jeżeli zasiłek rodzinny przysługiwał przed 1 maja 2004 r. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.

Dla przykładu: ojciec wystąpił do pracodawcy z wnioskiem o zasiłek rodzinny na dwoje dzieci, przy czym jedno z nich jest niepełnosprawne. Przeciętny miesięczny dochód rodziny w roku 2002 wyniósł 2350 zł. Dochód ten w przeliczeniu na osobę we wspomnianej rodzinie wyniósł 587,50 zł, więc przekroczył granicę dochodu uprawniającego do zasiłku (w wypadku rodziny z dzieckiem niepełnosprawnym - 583 zł na osobę). Pracodawca ustalił, że przeciętny miesięczny dochód rodziny (2350 zł) przekracza granicę dochodu rodziny o 18 zł (2350 zł - 4 x 583zł = 18 zł). Kwota przekroczenia (18 zł) jest niższa od najniższego zasiłku rodzinnego (43 zł). Ponadto ojcu w poprzednim okresie zasiłkowym przysługiwał zasiłek rodzinny. W związku z tym, że spełnione zostały obydwa warunki uprawniające do zasiłku w razie przekroczenia dochodu, ma on prawo od maja 2004 r. do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci w pełnej wysokości, tj. po 43 zł na każde dziecko. Łącznie otrzyma on zasiłek rodzinny w kwocie 86 zł (43 zł + 43 zł) oraz przysługujące dodatki (np. z tytułu edukacji i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego).

Jeżeli sytuacja rodziny uległa pogorszeniu (np. rodzic stracił pracę lub otrzymuje mniejszą pensję) w porównaniu z rokiem 2002 wówczas dochód ten zostaje pomniejszony o utracone zarobki.

Dla przykładu: ojciec wystąpił u pracodawcy z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego od maja 2004 r., jednocześnie wnioskując o wyłączenie z dochodów rodziny uzyskanych w 2002 r. dochodu utraconego żony. W 2002 r. żona pracowała, następnie pobierała zasiłek dla bezrobotnych, a po upływie okresu pobierania zasiłku pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W takiej sytuacji w dochodzie rodziny nie powinny być uwzględnione dochody żony z 2002 r. (powinny być uznane za utracone), gdyż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. w kwietniu 2004 r.) nie osiągała ona żadnych dochodów.

Sposób obliczania dochodu do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami

Przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków bierze się pod uwagę dochód netto, tj. po odliczeniu od uzyskiwanych dochodów obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zapłaconego podatku dochodowego. Do dochodu nie wlicza się alimentów płaconych przez członka rodziny na rzecz innej osoby.

Ustawa określa bardzo wiele źródeł dochodów, które są brane pod uwagę przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich.

Do dochodu wlicza się osiągane przez rodziców i dzieci w poprzednim roku kalendarzowym (uwaga: w okresie zasiłkowym trwającym od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. wyjątkowo brane pod uwagę są dochody z roku 2002):

• wynagrodzenie za pracę w ramach stosunku pracy, umów zlecenia, umowy agencyjnej i o dzieło,
• przychody z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej,
• emerytury, renty (renty inwalidzkie oraz renty z tytułu niezdolności do pracy, renta socjalna),

powyższe przychody dokumentuje się zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego,

• Przychody podlegające opodatkowaniu zgodnie z przepisami o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, np. dotyczy to przychodów z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy (wysokość tych dochodów dokumentuje się oświadczeniem),
• inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podst. przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, np. renty dla osób represjonowanych i członków ich rodzin, ryczałt energetyczny i dodatek kompensacyjny przysługujące kombatantom (wysokość tych dochodów dokumentuje się oświadczeniem),
• zasiłki chorobowe,
• otrzymywane alimenty na rzecz dzieci,
• stypendia określone w przepisach o systemie oświaty i o szkolnictwie wyższym,
• dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego.

Do dochodów rodziny nie wlicza się:

• świadczeń z pomocy społecznej przysługujących na podstawie ustawy o pomocy społecznej,
• dodatków mieszkaniowych,
• nieotrzymywanych alimentów przysługujących członkowi rodziny (np. dziecku) na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej (trzeba je udokumentować),
• świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego,
• kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów pobytu członka rodziny w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
• dochodu członka rodziny przebywającego w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

Dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodu rodziny są:

• zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w 2004 r. wyjątkowo brany jest pod uwagę 2002 r.), jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych,
• zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości należnego zryczałtowanego podatku dochodowego za dany rok albo decyzja ustalająca wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej (dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą),
• oświadczenia członków rodziny o wysokości uzyskanego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli członkowie rodziny rozliczają się na podst. przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, np. z tytułu najmu mieszkania,
• oświadczenia członków rodziny o wysokości uzyskanego innego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy niepodlegającego opodatkowaniu,
• zaświadczenie właściwego organu gminy o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy albo nakaz płatniczy na ten rok,
• kopie przekazów lub przelewów pieniężnych dokumentujące wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu lub ugodą sądową do ich płacenia, na rzecz osoby spoza rodziny (kopie te muszą zostać potwierdzone przez osobę przyjmującą dokumenty, stąd składając wniosek należy mieć ze sobą oryginały przekazów lub przelewów),
• kopię odpisu wyroku sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub kopię odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, kopie przekazów lub przelewów pieniężnych dokumentujące faktyczną wysokość otrzymanych alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku albo ugodzie sądowej oraz zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów,
• zaświadczenie o wysokości ponoszonej opłaty za pobyt członka rodziny, przebywającego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
• dokument potwierdzający utratę dochodu (np. świadectwo pracy) oraz wysokość utraconego dochodu, jeżeli dochód rodziny uległ obniżeniu w stosunku do roku, z którego brane są pod uwagę dochody (w okresie zasiłkowym od maja 2004 do końca sierpnia 2005r. pod uwagę brane są dochody z 2002 r.).

W skład rodziny zalicza się: małżonków, rodziców, opiekuna prawnego dziecka, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 r.ż., a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W rozumieniu ustawy za dziecko uważane jest: dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie, którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. W skład rodziny zalicza się: małżonków, rodziców, opiekuna prawnego dziecka, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 r.ż., a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W rozumieniu ustawy za dziecko uważane jest: dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie, którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną.

Samotne wychowywanie dziecka w myśl zapisów ustawy oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. UWAGA: w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko ubiegającej się o świadczenia rodzinne może być przeprowadzony wywiad mający na celu sprawdzenie faktu samotnego wychowywania dziecka. W sytuacji takiej kierownik ośrodka pomocy społecznej może także udostępnić organowi przyznającemu prawo do świadczenia (gmina lub ośrodek pomocy społecznej, któremu zlecono to zadanie) aktualny wywiad środowiskowy o ile dana osoba ubiegała się o świadczenia z pomocy społecznej (zasiłki, usługi).

Dokumenty wymagane przy ubieganiu się o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami

W zależności od tego, o jaki dodatek ubiega się dana osoba jest ona zobowiązana złożyć szereg dokumentów potwierdzających jej uprawnienia do ich otrzymywania. Poniżej przedstawione są tylko niektóre z tych dokumentów:

• uwierzytelniona kopia dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny,
• skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,
• orzeczenie o niepełnosprawności dziecka albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności,
• dokumenty potwierdzające wysokość dochodu rodziny,
• zaświadczenie ze szkoły (gdy dziecko ukończyło 18 r.ż.),
• informację sądu o toczącym się postępowaniu w sprawie o przysposobienie dziecka (w przypadku osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła o przysposobienie tego dziecka),
• kopię odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację albo kopię aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka (w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko).

Podmiot realizujący świadczenia może domagać się także dostarczenia innych dokumentów mających wpływ na ustalenie prawa do otrzymywania zasiłku wraz z dodatkami.

Spis dokumentów, które należy złożyć przy ubieganiu się o zasiłek rodzinny można otrzymać w urzędzie gminy, Ośrodku Pomocy Społecznej, u pracodawcy lub w ZUSie.

Dokumenty te szczegółowo wymienia Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dn. 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., Nr 213, poz. 2162).

Wysokość zasiłku rodzinnego (od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r.):

Zasiłek rodzinny przysługuje w wysokości:

• 43 zł na pierwsze i drugie dziecko,
• 53 zł na trzecie dziecko,
• 66 zł na czwarte i kolejne dziecko.

Dodatki przysługujące do zasiłku rodzinnego

• dodatek z tytułu urodzenia dziecka (500 zł) - przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek wypłacany jest jednorazowo do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Przysługuje na każde dziecko urodzone po 30 kwietnia 2004r.
• dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (400 zł miesięcznie) - przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:
  - 24 miesięcy kalendarzowych,
  - 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu,
  - 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dodatek ten nie przysługuje osobie przebywającej na urlopie wychowawczym, jeżeli:

• bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu krócej niż 6 miesięcy,
• podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w okresie korzystania z urlopu wychowawczego,
• dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu albo w żłobku, przedszkolu lub innej instytucji zapewniającej dzienną opiekę lub w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
• w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego.

Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego zastępuje wcześniej wypłacany zasiłek wychowawczy.

• Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (400 zł miesięcznie) przysługuje przez okres 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia. Dodatek ten może pobierać matka lub ojciec dziecka, opiekun faktyczny albo opiekun prawny, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką. W przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (m.in. na umowę zlecenie, umowę o dzieło) wypłacanie tego dodatku jest zawieszone. Istnieje możliwość przywrócenia prawa do wypłaty dodatku po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jednak należy spełnić jeden z poniższych warunków:
• dana osoba nie nabyła prawa do zasiłku dla bezrobotnych,
• wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie prawa do dodatku nie później niż 14 dni od dnia ustania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
• nie zrezygnowała z pracy lub utrata zatrudnienia nie nastąpiła z przyczyn leżących po stronie tej osoby.

Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania nie przysługuje osobie, jeżeli:

• wniosek o przyznanie dodatku złożono po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych,
• nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako poszukująca pracy,
• ma ustalone prawo do renty socjalnej, emerytury, renty albo świadczenia pielęgnacyjnego.
• Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka (170 zł miesięcznie, a w przypadku wychowywania dziecka niepełnosprawnego - 250 zł miesięcznie). W przypadku gdy osobie przysługuje także dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania może ona otrzymywać jeden z tych dodatków wybrany przez siebie. Dodatek ten przysługuje także, gdy dziecko ma ustalone prawo do renty socjalnej lub renty.

UWAGA (zmiany obowiązujące od 1 października 2004 r.):

• osoba otrzymująca dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, która do dnia 30 kwietnia 2004 r. pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego ma prawo do tego dodatku w okresie od 1 maja 2004 r. o 31 grudnia 2004 r. w wysokości 70% przysługującego w kwietniu 2004 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dodatek ten nie może być wyższy niż 300 zł na dziecko i mniejszy niż 170 zł na dziecko, a w przypadku dziecka niepełnosprawnego (legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) nie może być mniejszy niż 250 zł. Zwiększony dodatek ustalany jest z uwzględnieniem wypłaconych od 1 maja 2004 r. dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka (wypłacona zostanie różnica pomiędzy pobranym dodatkiem, a kwotą 70% świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego wcześniej), jednak należy dostarczyć zaświadczenie o wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r.
• osoba otrzymująca do dnia 30 kwietnia 2004 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego, która po 1 maja 2004 r. nie otrzymała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, nabywa w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. prawo do wspomnianego dodatku w wysokości 70% świadczenia, które otrzymywała z funduszu alimentacyjnego. Dodatek ten nie może być wyższy niż 300 zł na dziecko. Niezależnie od tego kiedy (w okresie do 31 grudnia 2004 r.) zostanie złożony wniosek wyrównanie to będzie obejmowało okres od maja do końca grudnia 2004 r. W tym przypadku dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekroczyć kwoty 612 zł, a rodzina powinna spełniać pozostałe warunki określone w ustawie dot. ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wspominany dodatek.

• Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka (50 zł miesięcznie na dziecko do ukończenia 5 r.ż., 70 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej 5 r.ż. do ukończenia 24 r.ż.). Dodatek ten przysługuje na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka niepełnosprawnego.
• Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (90 zł jeden raz w roku, we wrześniu). Dodatek ten przeznaczony jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego). Nie przysługuje na dziecko uczęszczające do â€ozerówkiâ€.
• Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (40 lub 80 zł przez 10 miesięcy, od września do czerwca). Dodatek ten przysługuje na częściowe pokrycie wydatków związanych z: zamieszkiwaniem przez dziecko w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej, a także gimnazjum w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymującej się posiadającej orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności (80 zł miesięcznie) lub na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej (40 zł miesięcznie).
• Postępowanie w sprawach o zasiłki rodzinne

Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przyznaje się na wniosek osoby uprawnionej. W przypadku problemów i wątpliwości można także zwrócić się o pomoc w uzyskaniu tego zasiłku do organu pomocy społecznej (ośrodka pomocy społecznej), który także ma prawo do występowania o zasiłki rodzinne na rzecz uprawnionych osób. W wielu gminach zasiłek wraz z dodatkami przyznaje i wypłaca ośrodek pomocy społecznej, któremu to zadanie zlecił urząd gminy lub miasta.

W przypadku zwiększenia się liczby członków rodziny we wspólnym gospodarstwie domowym, innej zmiany sytuacji mającej wpływ na uprawnienia do zasiłku rodzinnego - prawo do zasiłku na nowych warunkach ustala się od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana.

Na jednego członka rodziny przysługuje tylko jeden zasiłek rodzinny wraz z dodatkami (w zależności od uprawnień może przysługiwać jeden lub kilka dodatków).

Uprawnienia do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami ustalają i wypłacają

pracodawcy zatrudniający co najmniej 5 pracowników - swoim pracownikom (zasiłek rodzinny, dodatki z tytułu: urodzenia dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania; zasiłek pielęgnacyjny)

ZUS - osobom pobierającym renty i emerytury z ZUSu oraz osobom prowadzącym działalność gospodarczą (zasiłek rodzinny, dodatki z tytułu: urodzenia dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania; zasiłek pielęgnacyjny),

KRUS - osobom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników (zasiłek rodzinny, dodatki z tytułu: urodzenia dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania; zasiłek pielęgnacyjny),
właściwe jednostki organizacyjne podległe MON, ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych, Szefowi AW, Szefowi ABW oraz ministrowi sprawiedliwości - żołnierzom i funkcjonariuszom tych służb (zasiłek rodzinny, dodatki z tytułu: urodzenia dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania; zasiłek pielęgnacyjny),

gmina lub Ośrodek Pomocy Społecznej - osobom bezrobotnym, osobom zatrudnionym u pracodawcy zatrudniającego nie więcej niż 4 pracowników, osobom pobierającym do 30 kwietnia 2004 r. świadczenie z pomocy społecznej, np. zasiłek stały (zasiłek rodzinny, dodatki z tytułu: urodzenia dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania; zasiłek pielęgnacyjny),

gmina lub Ośrodek Pomocy Społecznej - osobom uprawnionym do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka, samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Od każdej decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego przysługuje odwołanie. W zależności od tego, jaki organ wydał decyzję - różne mogą być organy, do których przysługuje odwołanie.

Każda decyzja zawiera pouczenie, w którym podany jest organ, do którego służy odwołanie i termin, w którym to odwołanie można złożyć.

Należy uważnie czytać pouczenia w tej sprawie i ściśle stosować się do zawartych w nich informacji.

Podstawa prawna: ustawa z dn. 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z pózn. zm), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dn. 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., Nr 213, poz. 2162).

Od 1 października 2004 r. nie obowiązuje już wcześniejsze rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn. 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., Nr 45, poz. 433).


Uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego (w okresie zasiłkowym od 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r.) ustalają i wypłacają:

• pracodawcy zatrudniający co najmniej 5 pracowników – swoim pracownikom,
• ZUS – osobom pobierającym renty i emerytury z ZUSu oraz osobom prowadzącym działalność gospodarczą,
• KRUS – osobom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników,
• właściwe jednostki organizacyjne podległe MON, ministrowi ds. wewnętrznych, Szefowi ABW, ministrowi sprawiedliwości – żołnierzom i funkcjonariuszom tych służb,
• Gmina lub Ośrodek Pomocy społecznej – osobom bezrobotnym, osobom zatrudnionym u pracodawcy zatrudniającego nie więcej niż 4 pracowników, osobom pobierającym do 30 kwietnia 2004 r. świadczenie z pomocy społecznej (np. zasiłek stały),
• Gmina lub Ośrodek Pomocy społecznej – osobom uprawnionym do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka, samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzicowi, opiekunowi z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem:

• legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności zawierającym wskazania dotyczące konieczności:
• stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
• stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,
  albo
• legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
  

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli:

• osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
• osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty socjalnej, emerytury lub renty,
• dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu,
• osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko.

Wysokość dochodu uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie (uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym ubiegamy się o to świadczenie) nie może przekroczyć 583 zł na osobę w rodzinie. Uwaga: Wyjątkowo w okresie od 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r. pod uwagę brane są dochody z 2002r.

W przypadku osób utrzymujących się z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że miesięczny dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosi 252 zł.

Sposób obliczania dochodu do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest taki sam jak przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.

Osoba, która pobiera świadczenie pielęgnacyjne wypłacane przez gminę lub Ośrodek Pomocy Społecznej otrzymuje tu także zasiłek rodzinny wraz z dodatkami oraz zasiłek pielęgnacyjny.
Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 420 zł miesięcznie.

Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne opłacane są także składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zdrowotne.

Podstawa prawna: ustawa z dn. 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z pózn. zm), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dn. 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., Nr 213, poz. 2162).

Od 1 października 2004 r. nie obowiązuje już wcześniejsze rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn. 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., Nr 45, poz. 433)

Od 1 października 2003 roku obowiązuje ustawa z dn. 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej (Dz.U. z 2003r., Nr 135, poz. 1268).

Obecnie rentę socjalną wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), a nie jak dotychczas Ośrodek Pomocy Społecznej. Renta socjalna wynosi 84% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, określonej w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS). Obecnie od renty socjalnej odprowadzana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek dochodowy od osób fizycznych. Od marca 2004 roku renta socjalna wynosi 472,57 zł brutto, czyli 424,49 zł netto. Wysokość renty socjalnej będzie waloryzowana na zasadach i w trybie określonym dla emerytur i rent z FUS. Renta jest opodatkowana, co pozwala osobom pobierającym ją na odliczanie od dochodu wydatków na cele rehabilitacyjne (do tej pory świadczenie to nie było opodatkowane).


Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia lub w czasie nauki w szkole ponadpodstawowej i wyższej przed ukończeniem 25 roku życia, w trakcie studiów doktoranckich lub aspiratury naukowej, niezależnie od dochodu na osobę w rodzinie. O całkowitej niezdolności do pracy orzeka lekarz orzecznik ZUS. Jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała - przysługuje renta socjalna stała. Natomiast w przypadku, gdy niezdolność ta jest okresowa - przysługuje renta socjalna okresowa. Z wnioskiem o przyznanie renty socjalnej może wystąpić osoba ubiegająca się o nią lub jej przedstawiciel ustawowy. Może to zrobić także, na wniosek osoby niepełnosprawnej lub jej przedstawiciela, kierownik ośrodka pomocy społecznej lub inna osoba. Decyzję o przyznaniu renty socjalnej wydaje jednostka organizacyjna ZUS właściwa ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o jej przyznanie. Od decyzji można odwołać się do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (za pośrednictwem organu rentowego, który wydal decyzję).

Renta socjalna nie przysługuje: osobie uprawnionej do otrzymywania emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, uposażenia w stanie spoczynku, renty strukturalnej1, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego oraz osobie pobierającej świadczenie o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych, osobie, która jest posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 5 ha przeliczeniowych oraz osobie będącej współwłaścicielem nieruchomości rolnej, gdy udział tej osoby przekracza 5 ha przeliczeniowych, w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności(2).

W przypadku, gdy osobie niepełnosprawnej przysługuje jednocześnie prawo do renty rodzinnej i renty socjalnej kwota renty socjalnej ulega takiemu obniżeniu, aby łączna kwota świadczeń do wypłaty nie przekraczała 200% najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (tj. obecnie 1125,16 zł). Kwota obniżonej renty socjalnej nie może być niższa niż 10% najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy (tj. obecnie 56,26 zł). W przypadku, gdy obniżona renta socjalna miałaby wynosić mniej niż 56,26 zł nie jest ona wypłacana. Jeżeli kwota renty rodzinnej przekracza 200% najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy (tj. obecnie 1125,16 zł) renta socjalna nie będzie przysługiwać

Prawo do renty socjalnej ulega zawieszeniu, w przypadku, gdy: osoba uprawniona do jej otrzymywania osiąga przychód z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (tzn. gdy osoba ta pracuje zarobkowo, prowadzi działalność gospodarczą), lub osiąga inne opodatkowane przychody w wysokości większej niż 30% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego do celów emerytalnych (od czerwca 2004r. jest to 699,70 zł). Jako przychód są liczone także pobrane kwoty: zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, świadczenie rehabilitacyjne i wyrównawcze oraz dodatek wyrównawczy.

Osobom, które były uprawnione do otrzymywania renty socjalnej przed wejściem w życie nowej ustawy renta przysługuje w wysokości i na zasadach określonych w nowej ustawie. Podstawę do przyznania renty stanowią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, orzeczenia lekarza orzecznika o niezdolności do pracy oraz orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia (orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidzkich) wydane przed wejściem w życie ustawy o rencie socjalnej i uprawniające do renty socjalnej na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów. Orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz orzeczenia komisji lekarskiej ds. inwalidztwa i zatrudnienia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów wydane przed dniem wejścia w życie nowej ustawy (tj. przed 1 października 2003 roku) traktowane są na równi z orzeczeniami lekarzy orzeczników ZUS.

Podstawa prawna: ustawa z dn. 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej (Dz.U. z 2003r., Nr 135, poz. 1268), rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn. 26 września 2003r. w sprawie przyznawania renty socjalnej (Dz.U. z 2003r., Nr 170, poz. 1656)

1 Renta strukturalna przysługuje rolnikom przekazującym na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni wynoszącej co najmniej 3 ha i spełniających inne warunki określone w ustawie z dn. 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. z 2001 r., Nr 52, poz. 539).
2 W sytuacji gdy osoba aresztowana lub odbywająca karę pozbawienia wolności jest uprawniona do pobierania renty socjalnej i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe może przysługiwać jej 50% renta socjalna. Osoba ta musi jednak spełniać także inne warunki: nie może posiadać innego dochodu oraz nie ma prawa do renty rodzinnej, jest właścicielem lokalu mieszkalnego, najemcą lokalu należącego do gminy, innych jednostek samorządu terytorialnego, czy Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych, czy też przysługuje jej spółdzielcze prawo do lokalu. Osoba ta musi złożyć także pisemne zobowiązanie dotyczące pokrywania z tej kwoty opłat z tytułu czynszu, czy innych należności za lokal mieszkalny. W tej sytuacji w lokalu nie mogą zamieszkiwać inne osoby.

UPRAWNIENIA DO ULGOWYCH PRZEJAZDÓW ŚRODKAMI PUBLICZNEGO TRANSPORTU ZBIOROWEGO (PKP, PKS)

Od 1 sierpnia 2002r. obowiązuje znowelizowana Ustawa z dnia 20 czerwca 2002r. o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U. nr 112, poz. 977 z dn. 20 lipca 2002r.).

Dzieci i młodzież dotknięta inwalidztwem lub niepełnosprawna do ukończenia 24 roku życia oraz studenci dotknięci inwalidztwem lub niepełnosprawni do ukończenia 26 roku zycia i jeden z ich rodziców (opiekunów) mogą korzystać z ulgi 78% przy przejazdach wszystkimi pociągami (wyłącznie w 2 klasie):

• osobowymi,
• pospiesznymi,
• ekspresowymi,
• Inter-City i Euro-City na terenie kraju
• oraz autobusami PKS-u (za wyjątkiem połączeń ekspresowych).

Ulga ta obowiązuje wyłącznie przy przejazdach (tam i z powrotem) z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do:

• przedszkola,
• szkoły,
• szkoły wyższej,
• placówki opiekuńczo-wychowawczej,
• placówki oświatowo-wychowawczej,
• specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego,
• specjalnego ośrodka wychowawczego,
• ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki,
• ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego,
• domu pomocy społecznej,
• ośrodka wsparcia,
• zakładu opieki zdrowotnej,
• poradni psychologiczno-pedagogicznej (w tym poradni specjalistycznej),

a także:

• na turnus rehabilitacyjny.

Ulga ta przysługuje także w przypadku, gdy jeden z rodziców/opiekunów wraca do domu po odwiezieniu dziecka do placówki lub jedzie po nie.

Od 1 listopada 2002r. obowiązuje rozporządzenie określające rodzaje dokumentów poświadczających uprawnienia do korzystania z ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U. z 2002r., Nr 179, poz. 1495).

Dokumentami poświadczającymi uprawnienie dzieci i młodzieży dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnych do ulgi są odpowiednio:

1. dla dzieci i młodzieży uczęszczających do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej albo ośrodka lub placówki o charakterze oświatowym:

• legitymacja przedszkolna dla dziecka niepełnosprawnego,
• legitymacja szkolna dla uczniów dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnych,

2. dla dzieci i młodzieży nieuczęszczających do przedszkola, szkoły albo ośrodka lub placówki o charakterze oświatowym:

• legitymacja osoby niepełnosprawnej, która nie ukończyła 16 roku życia, wystawiona przez uprawniony organ,
• legitymacja osoby niepełnosprawnej, wystawiona przez uprawniony organ,
• wypis z treści orzeczenia komisji lekarskiej,
• wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, stwierdzający częściową niezdolność do pracy, całkowitą niezdolność do pracy albo całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Dodatkowo przy przejazdach do i z jednostek udzielających świadczeń zdrowotnych albo pomocy społecznej lub organizujących turnus rehabilitacyjny należy posiadać, oprócz jednego z dokumentów wymienionych powyżej, zaświadczenie (zawiadomienie, skierowanie) określające:

• termin i miejsce badania, leczenia, konsultacji, zajęć rehabilitacyjnych, zajęć terapeutycznych albo pobytu w ośrodku wsparcia, domu pomocy społecznej lub na turnusie rehabilitacyjnym,
• potwierdzenie stawienia się na badania, konsultację, zajęcia rehabilitacyjne, zajęcia terapeutyczne.

Dokumentami potwierdzającymi uprawnienie do korzystania z ulgi jednego z rodziców (opiekuna) dzieci lub młodzieży dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnością są:

• jeżeli przejazd odbywany jest wraz z dzieckiem: dokumenty dziecka wymienione powyżej,
• jeżeli przejazd odbywany jest po dziecko lub po jego odwiezieniu: zaświadczenie wydane przez przedszkole, szkołę, ośrodek lub placówkę o charakterze oświatowym, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, albo zaświadczenie, skierowanie.
  

W innych relacjach niż określone wyżej dzieci i młodzież niepełnosprawna mają prawo do niżej wymienionych ulg.

Z bezpłatnych przejazdów w 2 klasie pociągów PKP oraz autobusach PKS-u (oprócz ekspresowych) mogą korzystać także dzieci do ukończenia 4 roku życia o ile nie zajmują oddzielnego miejsca (muszą siedzieć "na kolanach"). Przejazd odbywa się na podstawie:

• jednorazowego bezpłatnego biletu, który należy pobrać w kasie biletowej. W razie kontroli brak bezpłatnego biletu traktowany jest jako przejazd "na gapę",
• dokumentu stwierdzającego wiek dziecka, w szczególności jest to: książeczka zdrowia dziecka, dowód osobisty jednego z rodziców, paszport.

W przypadku przejazdu autobusem PKS-u w komunikacji zwykłej lub pospiesznej, gdy dziecko do 4 roku życia zajmuje oddzielne miejsce podczas podróży przysługuje mu zniżka 78%. Także w tym przypadku wymagany jest dokument potwierdzający wiek dziecka.

Dzieci w wieku powyżej 4 roku życia do rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej mają prawo do 37% ulgi przy przejazdach pociągami osobowymi, pospiesznymi i ekspresowymi oraz autobusami PKS-u w komunikacji zwykłej i przyspieszonej. Podstawą do ulgowego przejazdu jest bilet jednorazowy oraz dokument stwierdzający wiek dziecka.

Dzieci i młodzież uczęszczająca do szkoły, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia mają prawo do:

• 49% ulgi w pociągach osobowych i pospiesznych oraz autobusach PKS-u w komunikacji zwykłej i przyspieszonej w przypadku wykupienia imiennego biletu miesięcznego,
• 37% ulgi w pociągach osobowych, pospiesznych i ekspresowych w przypadku wykupienia biletu jednorazowego.
  
  Dokumentem uprawniającym do ulgi jest legitymacja szkolna.

UPRAWNIENIA DO RABATÓW W OPŁATACH ZA USŁUGI TELEKOMUNIKACYJNE

W dn. 1 stycznia 2001r. weszła w życie Ustawa z dn. 21 lipca 2000 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Z 2000r., Nr 73, poz. 852), która nie narzuca na operatorów telekomunikacyjnych obowiązku przyznawania ulg osobom niepełnosprawnym. W myśl tych przepisów każdy operator, w tym także operatorzy sieci komórkowych, podejmuje indywidualnie decyzję o przyznaniu ulg w opłatach za usługi telekomunikacyjne dla osób niepełnosprawnych.

Telekomunikacja Polska S.A. przyznaje ulgi na podstawie Uchwały nr 201/03 Zarządu TP S.A. z dn. 13.11.2003r. w sprawie udzielania rabatów w opłatach za usługi telekomunikacyjne osobom niepełnosprawnym.
Na podstawie tej Uchwały rabaty przysługują osobom niepełnosprawnym, które ukończyły 16 rok życia lub ich prawnym opiekunom zamieszkującym razem z nim.

Osoba niepełnosprawna ma 50% zniżkę na:

• przyłączenie urządzenia końcowego do sieci TP S.A.,
• abonament telefoniczny.

Podstawą do udzielenia rabatu jest wyłącznie orzeczenie: wydane przez powiatowy bądź wojewódzki zespół orzekający o stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z Uchwałą 201/03 Zarządu TP S.A. ulgi przysługują osobom niepełnosprawnym tylko w przypadku:

• choroby narządu wzroku - z orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności z symbolem przyczyny niepełnosprawności "04-O" (choroby narządu wzroku),
• zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu - z orzeczeniem znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z symbolem przyczyny niepełnosprawności "03-L" (zaburzenia głosu, mowy, choroby słuchu).

Wspomniane rabaty obowiązują także w przypadku zastosowania przez zespół orzekający w orzeczeniu więcej niż jednego symbolu przyczyny niepełnosprawności:

• z orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności - jeżeli w łącznym symbolu przyczyny niepełnosprawności występuje symbol "04-O",
• z orzeczeniem znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - jeżeli w łącznym symbolu przyczyny niepełnosprawności występuje symbol "03-L".

Rabaty przysługują na okres, na jaki zostało wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (na stałe bądź na okres czasowy).

Operatorzy sieci telefonii komórkowych także mogą podjąć decyzję o przyznaniu ulg osobom niepełnosprawnym. Informacje te można znaleźć w biurach obsługi klienta poszczególnych operatorów.


PYTANIA I ODPOWIEDZI NA RÓŻNE TEMATY PRAWNE


Czy matce wychowującej niepełnosprawne dziecko przysługuje dłuższy urlop wychowawczy?

Matka wychowująca niepełnosprawne dziecko ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze 6 lat:
• 3 lata urlopu wychowawczego można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 4 r.ż. (niezależnie od tego czy dziecko jest niepełnosprawne czy nie),
• dodatkowe 3 lata urlopu przysługują gdy dziecko wymaga osobistej opieki i ma orzeczoną niepełnosprawność (w przypadku dziecka do 16 r.ż.) bądź stopień niepełnosprawności (w przypadku osoby powyżej 16 r.ż.). Dodatkowy urlop wychowawczy można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 18 r.ż.

Dodatkowe 3 lata urlopu wychowawczego przysługują niezależnie od tego czy matka korzystała wcześniej z urlopu wychowawczego (tj. do ukończenia przez dziecko 4 r.ż.). Prawo do urlopu wychowawczego ma osoba, która była zatrudniona, co najmniej 6 miesięcy (do tego okresu wlicza się także poprzednie okresy zatrudnienia).

Podstawa prawna: art. 186 kodeksu pracy (ustawa z dn. 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy - Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn. 16 grudnia 2003r. W sprawie szczegółowych warunków udzielenia urlopu wychowawczego (Dz.U. z 2003r., Nr 230, poz. 2291).

Czy osoba pobierająca rentę socjalną traci ją, jeżeli podejmie pracę?

Osoba pobierająca rentę socjalną może pracować nie tracąc do niej prawa, jeżeli jej miesięczne zarobki nie przekraczają 30% przeciętnego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego do celów emerytalnych, (tj. od czerwca 2004r. zarobki te nie mogą przekroczyć 699,70 zł).
Aktualne informacje o kwotach przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za dany kwartał kalendarzowy można znaleźć na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego.

Podstawa prawna: ustawa z dn. 27 czerwca 2003r. o rencie socjalnej (Dz. U. Z 2003r., Nr 135,poz. 1268), Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn. 26 września 2003r. w sprawie przyznawania renty socjalnej (Dz.U. z 2003r., Nr 170, poz. 1656).

• Kto ma prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i jak się o niego starać?

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

- niepełnosprawnemu dziecku do 16 r.ż. z orzeczoną niepełnosprawnością,
- osobie niepełnosprawnej powyżej 16 r.ż. z orzeczonym, znacznym stopniem niepełnosprawności,
- osobie niepełnosprawnej powyżej 16 r.ż. z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (o ile niepełnosprawność ta powstała przed 21 r.ż.),
- osobie, która ukończyła 75 lat.

O niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności orzekają Powiatowe Zespoły do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niezależnie od dochodów. Uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego ustalają i wypłacają (w okresie od maja 2004r. do końca sierpnia 2005r.), m.in.:

- pracodawcy zatrudniający co najmniej 5 pracowników - swoim pracownikom,
- ZUS - osobom pobierającym renty i emerytury z ZUSu, osobom prowadzącym działalność gospodarczą,
- KRUS - osobom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników,
- Gmina lub Ośrodek Pomocy Społecznej - osobom bezrobotnym, osobom zatrudnionym u pracodawcy zatrudniającego nie więcej niż 4 pracowników, osobom pobierającym do 30 kwietnia 2004r. świadczenie z pomocy społecznej (np. zasiłek stały),

Gmina lub Ośrodek Pomocy Społecznej - osobom otrzymującym świadczenie pielęgnacyjne, zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka, samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
Podstawa prawna: ustawa z dn. 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r., Nr 228, poz. 2255 z pózn. zm.), Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dn. 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004r., Nr 213, poz. 2162).

Czy osoba, której przyznano rentę socjalną traci prawo do zasiłku pielęgnacyjnego?

Osoba, której przyznano rentę socjalną nie traci prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Należy pamiętać, że do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego są uprawnione osoby z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu znacznym lub umiarkowanym (o ile umiarkowany stopień niepełnosprawności powstał przed ukończeniem 21 r.ż.).

Czy, jeżeli dziecko otrzyma specjalistyczne usługi opiekuńcze, to matce nie będzie się już należało świadczenie pielęgnacyjne (jeżeli go otrzymywała lub się o niego stara)?

Te dwa świadczenia są od siebie niezależne i nie wykluczają się nawzajem. Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest matce (lub ojcu) w zamian za utracone zarobki z powodu konieczności włączenia się w proces rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka i opieki nad nim. Osoba starająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi napisać oświadczenie, że rezygnuje z pracy zawodowej, żeby móc zająć się dzieckiem. Nie oznacza to, w żadnym przypadku, że cały ciężar rehabilitacji ma spoczywać na niej i tylko na niej, tym bardziej, że:

- w większości rodzice nie mają odpowiedniego przygotowania specjalistycznego,
- zajęcia rehabilitacyjne ciężej zaburzonego dziecka często muszą prowadzić dwie osoby jednocześnie - rehabilitant i pomocnik.

Specjalistyczne usługi opiekuńcze przyznawane są dziecku, niestety najwyżej w wymiarze kilku godzin dziennie, więc i tak matka nie może podjąć pracy. Muszą być świadczone przez osoby z odpowiednimi kwalifikacjami, (których matka najczęściej nie posiada). Często też obecność matki w czasie zajęć usprawniających jest niezbędna, zwłaszcza na początku. W przepisach, ani o świadczeniach pielęgnacyjnych, ani o specjalistycznych usługach opiekuńczych nie ma żadnej wzmianki, że przyznanie jednego z opisanych świadczeń skutkuje utratą prawa do drugiego. Tymczasem, gdyby tak było, musiałoby to być napisane w Ustawie lub Rozporządzeniu.


Do kogo można kierować skargi na trudności z uzyskaniem dla dziecka specjalistycznej opieki zdrowotnej?

Jeżeli lekarz pierwszego kontaktu (pediatra) lub lekarz z Poradni Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży nie chce dać skierowania do Poradni lub Ośrodka dla Dzieci z Autyzmem, albo, jeżeli w Poradni lub Ośrodku dla Dzieci z Autyzmem dowiemy się, że nie mogą przyjąć naszego dziecka z powodu braku miejsc, lub, że termin pierwszej wizyty jest bardzo odległy, warto napisać skargę do Narodowego Funduszu Zdrowia: do Dyrektora Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, do Rzecznika Praw Pacjenta przy Oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia.

W każdym Oddziale Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia można się dowiedzieć (także telefonicznie) o imiona i nazwiska Rzecznika Praw Pacjentów lub Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia i napisać do jednego z nich lub do obu. Jeżeli nie znamy nazwisk i trudno nam się o nie dowiedzieć, można skargę zaadresować bez nazwiska, pisząc tylko stanowisko (np.: Rzecznik Praw Pacjenta Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia i adres).

Kopię skargi warto także wysłać pod adres:

Narodowy Fundusz Zdrowia, Departament Spraw Świadczeniobiorców
ul. Grójecka 186
02-390 Warszawa,

Rzecznik Praw Pacjenta przy Narodowym Funduszu Zdrowia
ul. Grójecka 186
02-390 Warszawa

Biuro Praw Pacjenta przy Ministerstwie Zdrowia
ul. Długa 38/40
00-238 Warszawa

Wszystkie takie pisma dobrze jest wysyłać listami poleconymi, a kopie i dowody nadania zachować. Każdy urząd obowiązany jest najdalej w ciągu miesiąca odpowiedzieć na pismo. Jeżeli tego nie zrobi, trzeba się o odpowiedź upominać (też na piśmie), powołując się na art. 14, 35 i 36 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 1960r., Nr 30, poz. 168z pózn. zm.).

Kontakt:

Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Autyzmem "Odzyskać więzi"
09-409 Płock, Al. Jana Pawła II 29/21
tel. 0-692439647
e-mail: autyzmpomoc@tlen.pl , autyzmpomoc@autyzmpomoc.org.pl

REGON 611422308
NIP 7742826064

Rachunek bankowy: ING Bank Śląski
59 1050 1966 1000 0022 8334 7942