WCZESNA INTERWENCJA W AUTYZMIE

W osiąganiu dobrych wyników w pomocy dziecku z autyzmem kluczowa jest WCZESNA INTERWENCJA. Oznacza to diagnozę postawioną ja najwcześniej, a wiec już w 2- 3, ostatecznie 4 roku życia i rozpoczęcie intensywnych i systematycznych działań opartych na indywidualnym programie terapeutycznym. Usprawniani dziecka oraz stymulacja jego rozwoju musi być wielokierunkowa. i obejmować różne obszary funkcjonowania.

Skuteczne i bezpieczne programy wczesnej interwencji charakteryzuje:

• dobra diagnoza wyjściowa obszaru, który chcemy usprawniać

• dobry kontakt z dzieckiem i "współpraca" z jego strony

• intensywność oddziaływań otoczenia oraz pobudzanej aktywności dziecka

• systematyczność działań terapeutycznych

• wielokierunkowość oddziaływań, tak, by miała miejsce ogólna rewalidacja dziecka a nie tylko redukcja czy wyuczanie określonych zachowań.

• uwzględnianie indywidualnej dynamiki dziecka, min. fluktuacji stanów wzmożonej podatności i aktywności i czasu na asymilację nowości a także potrzeby odpoczynku systemu nerwowego.

Programy wczesnej interwencji mogą być oparte na różnych zasadach. Do najbardziej znanych należą:

• TEACCH - program długofalowy, oparty na technikach behawioralnych oraz nawiązujący do tradycji Piageta, rozwinięty przez zespół Erica Schoplera;

• ABA - intensywny program behawioralnej modyfikacji zachowania, wywodzący się z tradycji Skinnera oraz prac Ingmara Lovaasa;

• program EarlyBird (brytyjski o szerokim zasięgu), nastawiony na naukę komunikacji i adaptacji społecznej w warunkach w jakich dziecko żyje;

• program Opcji, rozwinięty przez Kauffmanów, znany również jako tzw. Son-Rise Program oraz zmodyfikowany przez Stevena Wertza jako tzw.program Growing Minds.

• program wielostronnej stymulacji psychoruchowej oparty na metodzie Millerów (Arnolda Millera i Eileen Eller-Miller);

• FLOOR TIME - program wszechstronnej stymulacji rozwoju dziecka, z naciskiem na rozwój emocjonalno-społeczny (Stanley Greenspan)

• HOLDING TIME - program przywracania kontaktu, więzi i rozwijania komunikacji między dzieckiem a rodzicami (Martha Welch).

Jest kilka powodów, dla których wczesna interwencja jest szczególnie skuteczna jako terapia autyzmu:

• Nie dopuszcza się do narastania objawów oraz wtórnych uszkodzeń i zaburzeń rozwoju, a często wręcz zatrzymuje się postęp choroby powodującej objawy autystyczne. Pamiętajmy o tym, że autyzm jest jednostką behawioralną, wyodrębnioną na podstawie pewnej grupy wspólnych objawów zewnętrznych (głównie zachowań), natomiast przyczyny tych objawów mogą być różne i wiązać się z odmiennymi schorzeniami i/lub uszkodzeniami w zakresie pracy lub/i budowy organizmu.

• We wczesnym okresie rozwoju układ nerwowy charakteryzuje się wyjątkowo dużą plastycznością, dzięki czemu istnieje możliwość skutecznej korekcji zaburzonych funkcji a także kompensacji deficytów.

• Małe dzieci są bardziej podatne na stosowane wobec nich programy usprawniania oraz czynią postępy szybciej niż starsze.

• Umiejętności ćwiczone u małych dzieci łatwiej są uogólniane na nowe przedmioty, sytuacje oraz osoby.

• Łatwiej jest uczyć nowych zachowań małe dzieci ze względu na to, iż wiele ich autystycznych zachowań ma mniejsze natężenie niż u starszych.

• Terapii nie utrudniają treści, których się dziecko nauczyło wcześniej lub co wykształciło w formie nawyków i stereotypii (powszechny problem w każdej terapii, jak również edukacji, także u tzw. „normalnych” osób . Nie zdążyło ono jeszcze wykształcić tak trwałych przyzwyczajeń do określonych miejsc, ludzi i rutyn dnia czy własnej aktywności, jak to ma miejsce u dzieci starszych.

• Zaległości w zakresie wiadomości, umiejętności oraz sposobów działania a także stopień ich odmienności od przyjętych i akceptowanych wzorów nie narosły jeszcze w znaczącym stopniu. Łatwiej jest dziecko przystosować do powszechnych oczekiwań oraz włączyć w grupę rówieśników czy do typowej instytucji opiekuńczej jak żłobek, przedszkole, itp.

• To samo dotyczy rodziców dzieci – są oni w mniejszym stopniu usztywnieni przez wieloletnie doświadczenia z dzieckiem oraz ludźmi i instytucjami okazującymi im pomoc.

• Rodzice małych dzieci są mniej wypaleni emocjonalnie oraz mają więcej entuzjazmu do poszukiwań i zmagań, jest w nich więcej nadziei na poprawę stanu dziecka.

• Rodzice małych dzieci mają więcej energii i zaangażowania w dostarczanie dzieciom ukierunkowanych doświadczeń